Gronings dialect van Staal

Grote geesten beïnvloedden in de loop der eeuwen onze taal met hun
creativiteit. Wie waren zij en wat was hun bijdrage? Deze week: Ede Staal (1941-1986).

Toen ik, nu ruim een jaar geleden, voor het eerst het Noord-Groningse platteland zag, werd ik gelijk gegrepen door het lege, sobere, open landschap. Groene weilanden met roodbakstenen boerderijtjes. Niet bijzonder mooi, maar het heeft iets. Groningen heeft de blues.

Iemand uit die streek die die blues kon vertolken was Ede Staal. Dat deed hij meestal in de streektaal, die even hoekig en bluesy is als de velden waar het vandaan komt. De komende tijd zullen veel Groningers terugdenken aan de troubadour uit Warffum. Hij is komende maand namelijk precies twintig jaar dood en in augustus zou hij 65 geworden zijn.

Verdomhoekje

Dialecten beleven de laatste jaren weer een opleving, maar decennialang raakten ze steeds meer in een verdomhoekje. Toch waren er al in de jaren vijftig Limburgers die platen opnamen in hun eigen streektaal. De eerste band die stoere hitmuziek in ‘plat’ durfden te zingen was de Achterhoekse formatie Normaal in de jaren zeventig.

Vanwege de boerse uitstraling die zij voor veel mensen hebben, zorgden zij niet voor grotere waardering voor dialect. Bij Staal was dat anders. In de jaren tachtig zong hij rustige, vaak fijngevoelige liederen, meestal in het Gronings. Binnen de kortste keren was hij wereldberoemd in zijn provincie. Overigens niet tot zijn plezier; hij weigerde meestal op te treden. Als hij een ding niet wilde worden, was dat wel beroemd.

Longkanker

In zijn dagelijks leven was hij leraar Engels, een taal waarin hij ook de nodige songs schreef. Staal stierf in 1986 aan de gevolgen van longkanker. Nu, twintig jaar later, zijn er nog steeds dialectzangers die mooie muziek maken. Sommigen, als Gé Reinders en Daniël Lohues, hebben landelijke bekendheid. Maar de Groningers zijn Ede Staal nog lang niet vergeten. Terecht. Hij was de eerste echte dialecttroubadour.

Meer over Ede Staal

Bron foto: partijvanhetnoorden.nl

Lees ook:Gronings dialect van Staal III
Lees ook:Onzin over Eskimo’s
Lees ook:Aardappelpret
Lees ook:Bomans: voetbalheld en taalheld
Lees ook:Peter Koelewijn, de vader van de Nederrock

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.