Een statig Plein met een onooglijke naam

In het ABC van Nederlandse straatnamen komt elke week een
bijzondere straatnaam in Nederland aan bod. Deze week is P aan de beurt: het Plein in Den Haag.

In deze rubriek komen heel vaak straten, lanen, pleinen en
parken langs met poëtische namen die tot ieders verbeelding spreken. Maar
eigenlijk zijn toponiemen die uniek zijn in hun saaiheid ook leuk. Midden in
Den Haag ligt een voorbeeld van dit soort nuchterheid. Plein. Het is een plein
en het heet ook Plein. Zelfs zonder een jaartal erbij, zoals Plein 1944 in Nijmegen
of Plein 1992 in Maastricht.

Ik ken in het Noord-Brabantse Oosterhout
een Laan en in hetzelfde stadje een Laanstraat. Ook zoiets. Maar verder zijn er
naar mijn weten geen straten in Nederland of Vlaanderen met zo ’n basic benaming. Als er iemand ergens een
Weg, een Straat of een Steeg weet te liggen, houd ik me aanbevolen. Ook
plaatsjes die Dorp, Stad of Gehucht heten zijn welkom.

Het Plein zelf is totaal niet
onooglijk. Statige regeringsgebouwen en chique grand cafés staan aan deze grote
vlakte, midden in Den Haag. Oorspronkelijk lag hier de moestuin van het
grafelijk slot, wat we nu Het Binnenhof noemen. In de zeventiende eeuw liet
stadhouder Frederik Hendrik het huidige Plein aanleggen. Aanvankelijk heette
noemde hij het ‘Princenplein’ of ‘Stadhoudersplein’.

Zijn neef Johan Maurits van Nassau
liet meteen aan het nieuwe plein zijn huis neerzetten, het huidige museum
Mauritshuis. De huidige uitstraling had het Plein dus al meteen. Maar de gewone
Hagenezen noemden de stadsvlakte gewoon ‘ut
Plèn’
. In die tijden lagen straatnamen nog niet officieel vast. In de
negentiende eeuw nam het stadsbestuur de algemeen gangbare naam voor het Plein
over.

Het woord ‘plein’ komt van het
Oud-Franse woord plain, wat vlakte of
veld betekent. De huidige betekenis, dus ‘open ruimte tussen gebouwen’ is misschien
wel ontstaan door het Haagse Plein. Dat wil niet zeggen dat dit het oudste
plein van Nederland, omdat onze voorouders dit soort open ruimten eerder
aanduidden met ‘Markt’, ‘Brink’ of ‘Plaats’. O ja, de Plaats. Die zou ik bijna
vergeten. Dit oudste plein van Den Haag ligt aan de andere kant van het
Binnenhof. Rare jongens, die Hagenezen!

Lees ook:Apendans
Lees ook:Negentienvierenveertig en negentientweeënnegentig
Lees ook:Het oog dat niet zag wat het wilde zien
Lees ook:Een beeldhouwer met de x-factor
Lees ook:Jodenstraat: veel geharrewar, weinig joden

Eén reactie op “Een statig Plein met een onooglijke naam

  1. David

    Het is juist wél het oudste plein van Nederland en daarmee Den Haag: alle andere open ruimen in steden waren altijd markten of -zoals bij de Plaats (het Groene Zoodje)- plekken voor terechtstelling. Het Plein is bedoeld als plein met grandeur, niet voor commerciële doeleinden en daarmee het eerste.

      /   Beantwoorden  / 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.