Streng kijken naar het ‘Jat’

In het ABC van Nederlandse straatnamen komt elke week een
bijzondere straatnaam in Nederland aan bod. Deze week is K aan de beurt: de Kijk in ‘t Jatstraat in Groningen.

De Groningse Kijk in ‘t Jatstraat bestaat uit twee delen. De Oude en de Nieuwe Kijk in ‘t Jatstraat. Aan een pand aan het Oude gedeelte hangt een gevelsteen. Die stelt een streng kijkende, besnorde en bebaarde man voor. Onder hem te tekst "ICK KICK NOCH INT". Ik kijk nog in het. In het wat? In het Jat?!

Bij ‘jat’ denk ik aan ‘jatten’. Stelen dus. Zou deze uit rotsen gehakte big brother avant la lettre soms gemene dieven in de gaten hebben gehouden? Of keek hij gewoon naar handen (‘jatten’) van mensen? Allebei de woorden komen uit het Amsterdamse dialect, dus deze uitleg is onwaarschijnlijk.

Volgens sommigen kijkt deze granieten man naar het wad. De ogen van onze stenen vriend kijken inderdaad naar de Noorderhaven en het Reitdiep, die Groningen met de Waddenzee verbinden. Maar die ligt nog twintig kilometer verder. Verder dan de stenen ogen reiken. Ook deze theorie is mooi, maar niet waar.

Waarschijnlijker is dat met ‘jat’ een steeg bedoeld wordt. In veel steden in oostelijk Nederland heb je soortgelijke namen voor smalle straten. In Nijmegen heten steegjes ‘gas’, in Maastricht ‘gang’. Ook heten dit soort smalle straten wel eens ‘gat’, zoals het Morregat in Weert. Deze woorden hangen samen met het Duitse Gasse en het Deense Gade.

De naam is dus eigenlijk: de Kijk in ‘t-steeg. Inderdaad genoemd naar het opschrift van de gevel, maar niet naar de richting waarin de stenen ogen kijken. Latere ambtenaren die de straatnaam officieel vastlegden kenden het woord ‘jat’ niet en plakten er ‘straat’ achter. Echte Groningers spreken nog steeds van Kijk in ‘t Jat, zonder ‘straat’.

Bron: Wikipedia

Bekijk ook andere bijzondere straatnamen

Lees ook:Nieuw plus nieuw is niet meer nieuw
Lees ook:Waar ooit eenden de pijp uitgingen
Lees ook:Een Ingeland was een machtig man
Lees ook:Jodenstraat: veel geharrewar, weinig joden
Lees ook:Schattig, wit bloempje Zevenster

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.