Zelfverzonnen woorden die vier eeuwen meegaan

Grote geesten beïnvloedden in de loop der eeuwen onze taal met hun creativiteit. Wie waren zij en wat was hun bijdrage? Deze week: Simon Stevin (1548-1620).

In alle Europese talen heet het mathematica of een variant hierop. Behalve in het Nederlands. Hier het deze wetenschap ‘wiskunde’. Hetzelfde geldt voor fysica (‘natuurkunde’) en equator (evenaar). Dat we hier Nederlandse woorden voor hebben, danken we aan Simon Stevin.

Oorspronkelijk kwam de grote wiskundige Stevin uit Brugge. Jarenlang was hij een onopvallende ambtenaar. Totdat de reeks schermutselingen die we nu de Tachtigjarige Oorlog noemen hem naar de Noordelijke Nederlanden dreven. Daar, in Leiden, ging hij op zijn 35ste studeren. Na een paar jaar was hij wiskundige, astroloog, vestingbouwer, astronoom en musicoloog. En vooral: liefhebber van de Nederlandse taal.

Moedertaal
Dat vond hij de beste taal ter wereld. Veel kernachtiger dan het Frans en Latijn! Daarom schreef Stevin zijn wetenschappelijke verhandelingen in het Nederlands en gaf ook colleges in zijn moedertaal. In die tijd was alles in de academische wereld Latijn wat de klok sloeg, dus dat was aardig vernieuwend. Alle wiskundige termen, waar hij mee werkte, vertaalde hij in het Nederlands. Zo werd hij een van de weinige
succesvolle taalpuristen ooit.

Niet alles wat Stevin bedacht was even geniaal. Zo was hij zo dol op het Nederlands, dat hij dacht dat Adam en Eva in het paradijs die taal spraken. Die theorie was van een zekere Becanus, een geleerde die door veel mensen werd bewonderd. Maar hoe het ook zij, Stevin heeft woorden verzonnen die vier eeuwen later nog worden gebruikt. En dat is een hele prestatie.

Stevin heeft ook woorden bedacht die het niet gehaald hebben. Wat is een ‘boekkasse’? Een bibliotheek. Ook ‘scheepvolkoverste’ is admiraal gebleven.

Lees ook:Ik mag je, blinde tyfushond!
Lees ook:Het eerste echte woordenboek ooit
Lees ook:Een idee is geen idee
Lees ook:Willem zette de Nederlandse literatuur op de wereldkaart
Lees ook:Engels is niet hip

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.