De reeks van Van Nistelrooij en Van Bommel

"Zowel Ruud van Nistelrooij als Mark van Bommel is door Marco van Basten niet opgeroepen voor het oefenduel met Ierland (…)", lees ik op NOS-teletekst. Afgezien van het feit dat zo’n passieve zin niet zo mooi is, komt de zin me niet geheel correct voor. Moet het niet "Zowel Ruud als Mark zijn niet opgeroepen…" zijn? Nee, dat druist tegen mijn gevoel in. Wat is hier de regel?

‘Zowel…als’ is een reeksaanduider, meldt de Schrijfwijzer. Een reeks, dat zijn toch meer dingen? Ja, maar een reeks in zijn geheel is een ding. Volgen we het nog? Het onderwerp is hier ‘zowel Mark als Ruud’. De verdediger en de spits vormen samen een reeks. Dus de zin van NOS-teletekst is misschien niet zo mooi, maar wel correct.

Uitzondering

Er zijn nog meer van die reeksaanduiders. "Niet alleen Ruud, maar ook Mark mag niet meevoetballen van Marco." "Ruud noch Mark mag meedoen." De regel gaat niet op als de onderdelen van de reeks een andere persoonsvorm vragen. "Zowel Van Nistelrooij als ik zijn niet opgeroepen voor het Nederlands Elftal." Van Nistelrooij is, ik ben. De uitzondering die de regel bevestigt.

Hoe zit het dan met ‘De verdediger en de spits vormen samen een reeks’? Bij een ‘en’ komt altijd meervoud, tenzij de twee woorden heel duidelijk sprake is van een eenheid. "Hier heerst tucht en orde!" "Het lopen en kruipen van de peuter gaat moeizaam." "Mijn en dijn zegt die jongen niets!" Enzovoort.

Dit soort dingen zelf opzoeken?

Schrijfwijzer / druk 4brJ. Renkema" src="http://www.nl.bol.com/intershoproot/thumb/BOOKCOVER/FC/9/0/1/2/1/9012108543.gif" />
Schrijfwijzer / druk 4
J. Renkema

(NB: niet alle browsers lezen de tags van bol.com even goed. Vandaar dat dit hierboven er raar uit kan zien. Het is gewoon een link naar de Schrijwijzer van Jan Renkema.)

Lees ook:Astimarakis, de vijand van Van Basten
Lees ook:Politiek taalverschuivinkje
Lees ook:Geen duidelijke regels voor afkortingen
Lees ook:Honderdduizend of 100.000?
Lees ook:Waarom mensen flessen trekken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.