Jodenstraat: veel geharrewar, weinig joden

In het ABC van Nederlandse straatnamen komt elke week een
bijzondere straatnaam in Nederland aan bod. Deze week is J aan de beurt: de Jodenstraat in Maastricht.

Negerzoenen mogen niet meer, maar de oudste straat van Maastricht blijft Jodenstraat heten. Deze smalle straat,
bijna een steeg, ligt midden in de Maastrichtse binnenstad. Een relatief
rustig stukje tussen de drukke winkelstraat Grote Staat en de Maas.
Al eeuwenlang heet het hier Jodenstraat. De oudste vermelding van
deze naam dateert al uit 1295.

De straat zelf is nog veel ouder.
Volgens Maastrichtse historici liep op deze plek rond het jaar 0 al een Romeinse weg. Dat betekent dat de Jodenstraat een van de oudste straten van
Nederland is. Vreemd genoeg is er geen enkele kroniek die expliciet
vermeldt dat er daadwerkelijk ooit joden hebben gewoond. Als deze
straat ooit een soort getto was, is dat het niet lang gebleven. Rond
1350, tijdens de grote pestepidemie, werden alle joden Maastricht
uitgejaagd.

Honderd procent zekerheid over de herkomst van deze
straatnaam is er helaas niet. Wel zien we dat de Jodenstraat
in de Franse tijd, begin negentiende eeuw, Rue de la Jeunesse
heet. De Fransen noemden de
eeuwenoude steeg ineens ‘Jeugdstraat’. Dit heeft waarschijnlijk te
maken met het Maastrichtse dialectwoord voor ‘joden’: jäö.
De Maastrichtse klank äö spreek je uit als de eu in ‘freule’.

Dit
feit heeft in 2003 voor opschudding gezorgd in het anders zo obscure
straatje. De Maastrichtse gemeenteraad had namelijk besloten dat alle
straatnaamborden in de binnenstad tweetalig zouden worden. Dat leidde
tot een fout. Aanvankelijk hing de gemeente een bordje ‘Jäögstraot
op. Waar kwam die ‘g’ vandaan? Waarschijnlijk onder invloed van ‘Jeugdstraat’.

Na wat protest kwam er een nieuw bord. Helaas stond er nu Jöästraot’.
Ook dat kon de goedkeuring van een aantal overtuigde dialectsprekers in
Maastricht niet wegdragen. De ä en de ö verwisselen, een doodzonde! Veel geharrewar en enkele duizenden euro’s
belastinggeld later kwam dan eindelijk het goede bordje: ‘Jäöstraot’.
Die hangt er, als het goed is, nog steeds.

Nog een Maastrichtse straatnaam met een spelfout

Lees ook:Negentienvierenveertig en negentientweeënnegentig
Lees ook:IJzeren mannen die grote gaten groeven
Lees ook:Blauwehandstraat
Lees ook:Een statig Plein met een onooglijke naam
Lees ook:Streng kijken naar het ‘Jat’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.